การศึกษาในอิสลาม

จุดประสงค์ของการศึกษาแห่งอิสลาม
โดย ศจ.ดร.มุฮัมมัด อะฏียะฮฺ อัล-อิบรอซี

1.การอบรมทางศีลธรรมเป็นความจำเป็นของการศึกษาแห่งอิสลาม
นักปรัชญามุสลิมได้เห็นพ้องต้องกันเป็นเอกฉันท์แล้วว่า การอบรมทางศีลธรรมเป็นความจำเป็นของการศึกษาแห่งอิสลาม และการขัดเกลาบุคลิกลักษณะ เป็นเป้าหมายที่ถูกต้องแท้จริง นี่มิได้หมายความว่าเราไม่เห็นความสำคัญทางร่างกาย ทางด้านจิตใจ ทางด้านวิชาการ และด้านการปฏิบัติ แต่เรากำลังพูดถึงการศึกษาทางด้านศีลธรรม เช่นเดียวกับที่เราจะต้องพูดถึงการศึกษาทางด้านอื่นๆ ทุกด้าน เด็กต้องการความแข็งแกร่งทางด้านสติปัญญา และร่างกาย การเรียนรู้ การปฏิบัติ และการอบรมบุคลิกลักษณะ ความรู้สึก ตลอดจนกระทั่งรสนิยม

นักการศึกษามุสลิมเห็นพ้องต้องกันว่าจุดประสงค์ของการศึกษานั้นมิใช่การยัดเยียดความรู้ให้แก่เด็ก แต่เป็นการขัดเกลาศีลธรรมของเด็ก ให้การศึกษาแก่จิตวิญญาณ เผยแพร่คุณธรรม สั่งสอนมารยาท และเตรียมให้เขา มีชีวิตที่เต็มไปด้วยความจริงใจและความบริสุทธิ์

ดังนั้นเป้าหมายแรกและเป้าหมายสูงสุดของการศึกษาแห่งอิสลามก็คือ การขัดเกลาทางศีลธรรม และการอบรมทางจิตวิญญาณ แต่ละบทเรียนจะต้องเป็นเรื่องเกี่ยวกับศีลธรรม และครูทุกคนจะต้องถือว่า จริยธรรมทางศาสนานั้นอยู่เหนือสิ่งอื่นใด เพราะจริยธรรมทางศาสนาเป็นอุดมการณ์ เป็นจริยธรรมที่สมบูรณ์และลักษณะอันสูงส่งเช่นนี้ก็เป็นพื้นฐานของการศึกษาแห่งอิสลาม อิมามเฆาะซาลี ถือว่า เป้าหมายของการศึกษานั้น คือการเข้าใกล้พระผู้เป็นเจ้าโดยปราศจากความยะโสโอหัง เป้าหมายของนักศึกษาในการหาความรู้นั้นต้องมิใช่เพื่อการหาอำนาจเงินทอง ความรุ่งเรือง โอ้อวด หรือแข่งขันกับคนอื่น หรืออาจสรุปได้ว่า เป้าหมายของการศึกษาแห่งอิสลามนั้นอยู่ในคำที่เรียกว่า “คุณธรรมนั่นเอง”

2.เพื่อการดำเนินชีวิตทั้งทางโลกและทางธรรมในเวลาเดียวกัน
อิสลามมิได้จำกัดให้การศึกษาเฉพาะทางโลกหรือทางธรรม เพียงทางใดทางหนึ่งเท่านั้น แต่ท่านศาสดาเรียกร้องให้มุสลิมทุกคนศึกษาทั้งทางโลก และทางธรรมควบคู่กันไป ท่านได้กล่าว่า

“ จงทำงานเพื่อชีวิตในโลกนี้เหมือนกับว่าเจ้าจะไม่ตาย และจงทำดีเพื่อโลกหน้าเหมือนดังว่าท่านจะตายในวันพรุ่งนี้ ”

ท่านศาสดา ไม่ให้เรานึกถึงโลกใดโลกหนึ่งเพียงด้านเดียว แต่ให้เรานึกถึงสองโลกไปพร้อมกัน โดยไม่ทำให้โลกใดโลกหนึ่งบกพร่องไป