The Lives of Man by Imam Abdallah Ibn Alawi Al-Haddad. Translated from the Arabic by Mostafa Al-Badawi. Editor's preface by Abdal Hakim Murad, London 1411 and Foreword by Shaykh Hasanayn Muhammad Makhluf, Formerly Grand Mufti of Egypt Member of the Senior Ulema Council.

    The Prologue bears the caption: The Way to Remember and Learn from the Lives of Man that Wane and Perish and consists of the following five chapters:

        The First Life: Life before conception.

        The Second Life: Dunya –the Lower World, divided into: In the Womb, Youth, Maturity, Seniority, Decrepitude, Sickness and Death.
        The Third Life: The Intermediate Realm (barzakh), divided into: The torment of the Grave, How the Living may help the Dead, Visiting Graves.
        The Fourth Life: Judgment Day, divided into: The Balance and the Bridge, The Hawd, The Intercession.
        The Fire and the Garden, divided into: The Fire, The Garden with an Afterword captioned The Vision of God, and His Overwhelming Mercy.

    Selections from The Lives of Man

    The following is related on the authority of Anas ibn Malik, Allah is pleased with him: The Messenger of God, blessings and peace upon him said:

    "For a newborn child until he reaches the age of discretion, his good deeds are written to the credit of his parents, while his bad deeds are written neither against him nor against his parents. Once he reaches the age of discretion and the pen begins to write [his acts], God the Exalted issues His command to the two angels who accompany him and guard and counsel him.

    When he reaches forty years in Islam, God gives him security from three [things]: madness, leprosy and vitiligo.

    When he reaches fifty, God makes his reckoning lighter

    When he reaches sixty, God grants him to revert to Him as pleases Him.

    When he reaches seventy, the inhabitants of Heaven love him

    When he reaches eighty, God records his good acts and is lenient with his bad ones.

    When he reaches ninety, God forgives him his bygone sins and those to come, allows him to intercede on behalf of his family, and he becomes God's prisoner on the earth .

    Then should he be returned to the worst age, so that after having had knowledge he knows nothing, God continues to record as good acts for him those which he used to do knows nothing. God continues to record as good acts for him those which he used to do when he was well, and if he commits an evil act it is not recorded."

    This hadith is mentioned by Shaykh Ahmad ibn Ali ibn Abil Qasim al Yamani among the forty hadith has collected regarding the forgiveness of sins that had gone by and sins to come.

    A man dies in accordance with what he had lived in, and is resurrected in accordance with what he had died in. [Hadith]

    When God wishes good for His servants, He wishes him up. They said: "How does He wish him up?" and he replied: "He blesses him with success in doing good before he dies."

    And when a funeral procession once passed by him the Prophet, blessings and peace upon him, said: "Delivered or delivered from!" They asked: "O Messenger of God! What is delivered, and what is delivered from?" He replied: "God's believing bondsman is delivered from the hardship of the world and its harm into His mercy. As for a depraved person: people, town, trees and animals are delivered from him."

    And he said to Abu Dharr: "O Abu Dharr! The world is the prison of the believer, the grave his place of safety, and the Garden his end. O Abu Dharr! The world is the Garden of the disbeliever, the grave is his torment, and the Fire his end."

    Ibn Abbas, Allah is pleased with him, said: "If you see death nearing a man, give him good tidings, so that he may meet his Lord thinking well of Him, and if you see him well and alive, put fear into him."

    Ali, is pleased with him, said: "When a believer dies the place where he used to pray weeps for him, and so does the place from which his deeds used to ascend to Heaven." Then he recited: The heaven and earth wept not for them. [44:29]

    And [the Prophet] said, blessings and peace upon him: "Someone whose death coincides with the close of Ramadan enters the Garden, and someone whose death coincides with the close of Arafat enters the Garden, and someone whose death coincides with the close of his charity enters the Garden."

    And he said: "Someone who dies on a Thursday night or on a Friday is given protection against the torment of the grave, and shall arrive on the Day of Rising with the marks of the martyrs."

    The Torment of the Grave

    When he is laid out in his grave it is recommended that those who put him there say: "In the name of God, and according to the religion of the Messenger of God." It is also recommended that those who are near the grave put three handfuls of dust on it, saying with the first, "From it did We create you" with the second, "To it shall We return you" and with the third, "And from it shall We bring you forth another time." [20:55] Then dust should be gradually and gently poured over him until the grave is filled and evened, after which the people present should remain for a while reading Quran, and asking forgiveness and firmness for him, for according to a hadith this is the time when he will be questioned by the two angels, Munkar and Nakir, who are the grave's tormentors. They ask: "Who is your Lord? What is your religion? Who is your Prophet?" Those whom God gives strength then say: "My Lord is God, Islam is my religion, and Muhammad is my Prophet." But those whom God allows to swerve will be confused and hesitating, just as in the world they had been doubtful, tortuous, neglectful of God's orders, prone to violate His prohibitions. They say" Er! Er! I do not know!"—as has been mentioned in sound hadiths. They will then strike him, and his grave will tighten around him and fill with torture.

    As for the firm believer, however, who was established in faith and observance during his life, he will be given good tidings by the angels, his grave will be spacious and filled with both light and delight, his good works will surround him: his prayers, fasts, charity, recitation of Quran, and remembrance of God the Exalted, all these things will drive away any terror or fears that may come near him. "The grave is either one of the Garden's meadows or one of the Fire's pits." [Hadith] "I have never seen anything more terrifying than the grave." [Hadith]

    Whenever Uthman ibn Affan Allah is pleased with him, came near a grave he wept so much that his beard became wet. Someone once remarked to him that when he mentioned the Garden and the Fire he never wept as much and he said: "I heard the Messenger of God blessings and peace upon him say: "The grave is the first of the Hereafter's stages. If one is saved from it, then what comes next is even harder.

    The Messenger of God blessings and peace upon him, said: " The grave has an oppressive tightness, and were [it possible for] any one to escape this, Sad ibn Muadh would have done so, "for he is the one for whom the Throne of the All-Merciful shook."

    It is said that the torment of the grave is mostly the consequence of three things: slander, calumny, and not guarding oneself against being soiled with urine. There are two hadiths relating to this: "Much of the grave's torment is from urine." And there is the incident in which when the Messenger of God, blessings and peace upon him, heard two men being tormented in their graves, he asked for palm twigs and put them on their graves saying that their suffering might be relieved to a certain extent for as long as they remained moist. He then remarked that they were being tormented, and not for committing anything major. One of them was had become used to calumny, and the other did not clean himself from urine.

    He frequently asked protection, blessings and peace upon him, from the grave's torment, and urged others to include this in their supplications following the tashhahud of every ritual prayer, and in their evening and morning invocations. For the grave's torment is real, and so is its bliss: bliss for the people of faith and obedience, torment for those of disbelief, hypocrisy, depravity, and rebellion. Each of the two groups differs in the intensity of bliss or torment in proportion to how they differed in the world in their doing those things which attract reward and bliss, or chastisement and torment.

    Spirits are subject to the grave's bliss or torment much more than bodies, although both share in it. There are differences of opinions [among scholars], but the truth is, as we said, that both spirits and bodies are subject to the grave's bliss or torment.

    How the Living may help the Dead

    Praying for the dead, asking forgiveness for them, and giving charity on their behalf are some of the things God causes the dead in their graves to benefit from and be protected by. There are many hadiths about this, and many fine and virtuous people have witnessed it in their dreams. Sad ibn Ubaida, Allah is pleased with him, once said to the Messenger of God, blessings and peace upon him: "My mother's soul departed suddenly, and had she been able to speak she would have given alms. Would it bring benefit to her if I did so on her behalf?" "Yes!" he replied. So he dug a well [for people to take water from] and said: "This is on behalf of Sad's mother."

    And another man said: "O messenger of God! My parents have died, is there anything left with which I may be good to them?" And he replied: " There are four things: praying and asking forgiveness for them, carrying out their promises, being good to their friends, and giving proper attention to those kinship bonds which could only have been attended to by them."

    And the Prophet said, blessings and peace upon him: "Were it not for the living the dead would have been doomed". In other words, because of the prayers and requests for forgiveness and for mercy which they receive.

    And he said, blessings and peace upon him:" My Nation is a nation covered with mercy. Its members enter their graves with sins like unto mountains, and leave their graves having been forgiven because the living have asked forgiveness for the dead."

    It is related that the gifts of alms, prayers, and Quranic recitation sent by the living to the dead reach them carried by the angels on plates of light, and adorned with silk handkerchiefs, and they say to them: "This gift is from so—and—so," and in this way they find joy and delight.

    A dead man was once seen in a dream and, upon being questioned about his state, said that he had been greeted by an angel who attempted to burn his face with a flame held in his hand. But one of the living said: "God have mercy on so—and—so"—and the flame went out.

    One of the greatest things which one may offer to the dead is to recite Quran and send on the reward for it. This is of great benefit and baraka. The Muslims have agreed on this everywhere throughout the ages, the majority of scholars and virtuous people have recommended it, and there are hadiths to confirm this. Although these hadiths have weak chains of transmission, there is a principle, as the hadith scholar al-Suyuti (Allah show him His mercy) has said: "Weak hadiths may be acted upon when they indicate acts of goodness." And these are indeed acts of goodness.

    All the Quran is blessed and beneficial, but the most beneficial thing to offer to the dead is Surat Al-Ikhlas eleven times, and this has been seen in many blessed dreams. Each person should recite this noble surah the said number of times, either each night, each day or more, or less, or even only Thursday night, and offer the reward to the parents, teachers, and all those who had rights over him.

    He must not forget his dead ones when he prays, asks forgiveness, or gives alms, lest he in turn be forgotten after his death, for the one who remembers is remembered, and the one who forgets is forgotten. Benevolence goes ahead of you, and God allows not the reward of those who have done good to be wasted. [18:30]

    Visiting Graves

    You should know that it is recommended to visit graves. The Messenger of God, blessings and peace be upon him, permitted this after having at first forbidden it.

    It contains benefits both for the living visitor and the dead person who receives the. The Prophet said, blessings and peace be upon him, "Visit graves, for they are a reminder of death." And "I used to forbid you to visit graves, but now you should visit them. They render one able to do without the things of the world, and remind one of the Hereafter." He also said: "No man visits the grave of his brother and sits by it but that he (the dead man) finds solace in this, having his spirit restored to him until the visitor departs." And he said: "A dead [person] in his grave is never more comforted than when those that he loved the world pay him a visit."

    When a visitor enters the cemetery or passes it by he should say: "Peace on you, O place of believers. We are granted respite until tomorrow. That which you were promised has come to you, and we will, God willing, rejoin you. You are our predecessors and we are your followers. I ask God to us and you well being. O God forgive us and them."

    It is recommended to visit the cemetery on Thursday night, Friday, Friday night until sunrise, and on Monday, for it is said—and this is supported by various narrations—that the spirits of the dead return to their graves at those times.

    The visitor must ask for forgiveness and mercy for them, read whatever Quran he can and make over the reward to them, he should remember that soon he will go to the same end, and learn the lessons to be drawn from their condition.

    When he visits the graves of his parents, relatives or anyone else who had rights over  Him, he must sit with unhurried serenity, pray for them, and ask abundantly for forgiveness, for they rejoice at this, and are glad. When he visits the graves of righteous people he should pray in abundance, for prayers are answered at many such places, as has often been experienced. The tomb of Imam Musa al-Kazim, the son of Imam Jafar al-Sadiq, is known in Baghdad as the "Proven Medicine", that is, for prayers to be answered and worries to be relieved, and so is the tomb of Maruf al-Karkhi, also in Baghdad. Some of the noble house of the Alawi Sayyids used to sit at the tomb of our master al Faqih al-Muqaddam for such long periods, in the heat of the sun, that sweat could have been wrung from their clothes, while they were unaware of this. This is reported of Shaykh Abdallah ibn Ali and others.

    As for rubbing tombs and kissing them, these are distasteful practices which are to be discouraged. Even worse is the custom of circling around them.

    Some have said that it is better, if possible, to stand facing the top of the [buried person's] head. They claim that the dead are more aware of those who are before their faces, but God knows best.

    Know that the deeds of the living are shown to their dead families and their relatives: if those deeds are good they rejoice and are optimistic, and they pray for them to have firmness and rectitude, but if these deeds are otherwise, they feel sad and hurt, and they pray for them to be guided and given success in doing good. The Messenger of God, blessings and peace be upon him, has said: "Your deeds are shown to your dead relatives and kin. If they are good, they rejoice, and if they are otherwise, they say: “O Lord God! Do not let them die before You guide them as You guided us.!”

    And he said: "Your deeds are shown to God on Monday and Thursdays, and to the Prophets, fathers, and mothers on Fridays. They rejoice at your good deeds, and their faces grow in radiance and in light. Therefore fear God, and do not distress your dead!

    Suggested for further reading: Classics of Muslim Spirituality

    1.The Book of Assistance by Imam Abdallah Ibn Alawi Al-Haddad. Translated by Mostafa Al-Badawi. (1989,1999)

    2. Key to the Garden by Habib Ahmad Mashhur al-Haddad. Translated by Mostafa Al-Badawi. (1990)

    3. Gifts for the Seeker by Imam Abdallah Ibn Alawi Al-Haddad. Translated by Mostafa Al-Badawi. (1992)

    4. Degrees of the Soul by Shaykh Abd al-Khaliq al-Shabrawi. Translated by Mostafa Al-Badawi. (1997)

    5. Islam—Religion of Life by Abdul Wadud Shalabi. Translated by A. H. Murad.

    6. Understanding the Four Madhhabs: The Facts about Ijtihad and Taqlid by Abdal Hakim Murad.

มุสลิมคนใดก็ตามที่ยึดมั่นว่า มนุษย์ไม่สามารถรับประโยชน์อันใด นอกจากสิ่งที่ได้กระทำไว้เอง ผู้นั้นเป็นผู้ที่ค้านกับมติสอดคล้องของปวงปราชญ์  และเป็นผู้ที่ปลีกตัวออกจากแนวทางการยึดมั่นของอะห์ลิสซุนนะห์วั้ลญะมาอะห์   ความเชื่อตามแนวทางของอะห์ลิสซุนนะห์วั้ลญะมะอะห์ เกี่ยวกับประโยชน์ที่ได้รับจากการกระทำของผู้อื่นมีดังนี้

1. คนมุมินทั้งชายและหญิงที่สิ้นชีวิตไปแล้ว ได้รับประโยชน์จากการที่บรรดามุมินทั้งชายและหญิงซึ่งยังมีชีวิตอยู่ขอให้

2. ท่านนะบี ศ้อลฯ ให้ซะฟะอัตแก่มวลมนุษย์ในวันอาคีเราะห์ (ที่ทุ่งมะฮ์ซัร) ซึ่งซะฟะอัตนั้นคือ การให้ความช่วยเหลือแก่มนุษย์

3. ท่านนะบี ศ้อลฯ ให้ซะฟะอัตแก่มนุษย์พวกหนึ่งในวันอาคีเราะห์ โดยนำออกจากนรกเข้าสู่สวรรค์ด้วยความช่วยเหลือของท่านนะบี ศ้อลฯ

4. มาลาอีกะห์จำพวกหนึ่งขอดุอาให้อัลลอฮ์อภัยโทษให้แก่มนุษย์บนผืนแผ่นดิน ซึ่งดุอาของมะลาอีกะห์นั้นอัลลอฮ์ทรงรับ

5.อัลลอฮ์ทรงประทานเราะห์มัต โดยให้มนุษย์พวกหนึ่งออกจากขุมนรกเข้าสู่สรวงสวรรค์ โดยที่มนุษย์พวกนั้นไม่เคยทำความดีในโลกดุนยาเลยแม้แต่น้อย

6. คนตายได้รับประโยชน์จากการซอดาเกาะห์ของคนที่ยังมีชีวิตอยู่

7. ลูกได้รับประโยชน์จากการกระทำของพ่อ ดังปรากฏในเรื่องของลูกกำพร้าสองคนซึ่ง อัลกุรอ่านได้กล่าวถึงในซูเราะห์ อัล-กะห์ฟิ โองการ 80-81

8. ลูกหลานของคนมุมินได้เข้าสรวงสวรรค์เนื่องจากการกระทำของพ่อ

9. ทายาทประกอบพิธีฮัจย์แทนผู้ตายได้

10. ซะกาตฟิตเราะห์ของลูกๆ พ่อและแม่ ออกแทนให้ได้

11. ซะกาตทรัพย์สินของลูกๆ และคนบ้า ผู้ปกครองจัดการบริจาคแทนให้ได้ โดยที่เขาจะได้รับผลบุญทั้งๆ ที่ไม่ได้เป็นผู้บริจาคเอง

12. ละหมาดญุมอัตใช้ได้ ก็เพราะมีญะมาอะห์ (มีหลายคนร่วมกันทำ)

13. อัลลอฮ์จะไม่ลงโทษชนกลุ่มใด หากนะบีอยู่กับชนกลุ่มนั้น (ซูเราะห์อัล-อัมฟาล โองการที่ 33)

14. ละหมาดญานาซะห์ ขอดุอาให้ผู้ตายได้รับประโยชน์

15. การประกอบพิธีฮัจย์ที่นะซัรไว้ หรือการถือศีลอดที่นะซัรไว้ ผู้อื่นทำแทนได้ ทั้งนี้หากไม่สามารถทำเอง

16. ท่านนะบี ศ้อลฯ ไม่ละหมาดญะนาซะห์ให้ศพใดหากมีหนี้ค้างชำระ ทั้งนี้หากทายาทผู้ตายไม่จัดการชำระให้เสียก่อน

17. หนี้ที่มนุษย์มีในตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ ผู้อื่นสามารถช่วยชำระแทนได้ แม้จะได้สิ้นชีวิตไปแล้วก็ตาม ซึ่งถือว่าช่วยเปลื้องหนี้ให้แก่กันได้ทั้งดุนยาและอาคีเราะห์

18. คนที่เป็นหนี้หากเจ้าหนี้ยกให้ผู้นั้นพ้นหนี้ โดยไม่ต้องชำระ

19. มนุษย์ทุกคนจะได้รับประโยชน์จากการกระทำที่ดี

20. ผู้ที่อยู่ในที่ที่เขาซิเกรกัน อัลลอฮ์ทรงให้ความปราณีต่อผู้นั้น แม้เขาจะไม่ซิเกรด้วยก็ตาม

21. ลูกทำฮัจย์แทนพ่อที่ชราแล้วได้

22. ผู้ที่มิได้เป็นญาติกัน ก็สามารถทำฮัจย์แทนกันได้ ทั้งนี้หากตายแล้ว โดยมีเงื่อนไขว่า ผู้ที่ทำแทนนั้นต้องประกอบพิธีฮัจย์ของตนเองเรียบร้อยแล้ว

23. ผลบุญการทำกุรบ่านของท่านนะบี ศ้อลฯ ท่านได้มอบบางส่วนให้แก่ประชากรของท่าน

24. ผลบุญการทำอีบาดะห์นั้น ผู้ตายจะยังไม่ได้รับหากผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ไม่จัดการเรื่องหนี้สินให้

25. สามแถวที่ทำการละหมาดให้แก่ผู้ตายคนใด ผู้ตายคนนั้นจะได้รับประโยชน์

26. คนตายในกุโบร์ ได้รับประโยชน์จากก้านอินทผลัมที่คนยังไม่ตายปักลงไปบนกุโบร์

27. และอื่นๆ อีมากมาย


คัดจากหนังสือ ข้อโต้แย้งปัญหาศาสนา เล่ม 1 หน้า 53-56

อิสลามบังคับเรื่องการศึกษา ตั้งแต่โองการแรกของอัลลอฮฺที่มีมายังท่านศาสดามุฮัมหมัด (ศ็อลฯ)เพราะมันเป็นหน้าที่อันแรก  และเป็นวิธีการที่ดี  ที่ทำให้โลกและประชาชาติเจริญก้าวหน้า   ถ้าหากว่ามีการใช้ความรู้นั้น

อิมามฆอซาลี กล่าวว่า
 ถ้าหากมนุษย์ค้นคว้าหาคำตอบปัญหาวิทยาการต่างๆ จำนวนมากได้แล้วแต่ไม่ยอมใช้มัน มันก็ไม่เกิดประโยชน์แก่เขาถ้าหากเขาไม่นำมาใช้ และถ้าหากท่านศึกษาหาความรู้มานับเป็นเวลาร้อยๆ ปี และรวบรวมหนังสือไว้เป็นพันๆเล่ม ท่านจะไม่ได้รับความเมตตาจากพระผู้เป็นเจ้าถ้าท่านไม่เผยแพร่ความรู้นั้น 
อิมามฆอซาลีเน้นถึงความสำคัญของการนำความรู้ไปใช้  มากกว่าเนื้อหาสาระของความรู้นั้น
ท่านปราถนาให้มุสลิมศึกษาหาความรู้ ใช้ความรู้นั้น และมีความจริงใจในการใช้ความรู้ ในการใช้ความรู้นั้นท่านหมายถึง การขัดเงากระจกของหัวใจให้สะอาด ปราศจากรอยฝุ่นฝ้าของความชั่ว และประดับประดาด้วยคุณลักษณะแห่งศีลธรรม อาธิ ความอดทน ความจริงใจ ความกตัญญูและความซื่อสัตย์เป็นต้น
นักปรัชญามุสลิมได้ตระหนักถึงผลของการใช้ความรู้ ในการทำให้การศึกษาแข็งแกร่งและมีผลมากยิ่งขึ้น

ท่านศาสดามุฮัมหมัด (ศ็อลฯ) ได้กล่าวว่า
 มนุษย์มักจะหยุดการศึกษาหาความรู้ เมื่อเขาทราบว่าความรู้นั้นมีประโยชน์น้อยต่อเขา
อัน-นะมะรี อัลกุรฏูบี ได้กล่าวไว้ในหนังสือ Compendium of Learning and its Blessing ว่า นักปราชญ์มุสลิมได้กล่าว่า สิ่งเริ่มต้นของการเรียนคือความสนใจ จากนั้นคือการฟังและการเข้าใจ จากนั้นคือความจำ การฝึกฝนและสุดท้ายคือการเผยแพร่

    นี่คือสิ่งสูงสุดของคำสอนและการศึกษา ไม่จำเป็นที่จะต้องชี้แจงอีกแล้วว่า ประโยชน์ของความรู้และการศึกษานั้น คือทำให้คนเราหายโง่เขลาเบาปัญญา ชาติหนึ่งชาติใดถ้าหากขาดการศึกษาแล้ว ก็เป็นไปไม่ได้ว่าชาตินั้นจะเจริญก้าวหน้า เพราะอารยธรรม วัฒนธรรม และความเจริญทั้งหลายนั้นอยู่ที่ความรู้ การประดิษฐ์และการคิดค้นสิ่งใหม่ๆ

   ส่วนผู้เป็นครูจะต้องใช้ความรู้ของตนเอง การกระทำของครูจะต้องไม่ขัดกับสิ่งที่ครูสอน ใครก็ตามที่สั่งสอนผู้อื่นในเรื่องใดๆ แต่เขากลับโกหกคำพูดของเขาเสียเอง ด้วยการทำสิ่งใดๆ ที่ขัดกับสิ่งที่เขาสอนผู้อื่น เขาผู้นั้นก็ควรจะถูกประนาม เพราะเขาไม่ปฏิบัติตามคำสอนของเขา ครูกับลูกศิษย์คล้ายกับไม้และเงาไม้ เงาไม้จะตรงได้อย่างไรเล่า ถ้าไม้นั้นโค้งงอ? เกี่ยวกับเรื่องนี้มีคำกล่าวว่า จงอย่าทำในสิ่งที่ท่านได้ห้ามเขาไว้ มิเช่นนั้นท่านจะเสื่อมเสียตัวท่านเอง
ดังนั้น ความรับผิดชอบต่อบาปกรรมของคนที่มีความรู้นั้นจึงอยู่ที่การเพิกเฉยและละเลยด้วย เพราะถ้าหากคนที่มีความรู้ทำผิด ก็จะมีคนอื่นตามเขาด้วย และถ้าใครก็ตามที่สร้างแบบอย่างที่ผิดๆเอาไว้ ก็ต้องรับผิดชอบต่อการกระทำของตัวเองและของผู้ที่ทำตามด้วย

อะลี บุตรของ อบู ฏอลิบ ได้กล่าวว่า
ฉันถูกหลอกลวงโดยคนสองประเภท คือคนที่มีความรู้ที่คดโกงและคนดีที่โง่เขลา ผู้มีความรู้จะหลอกลวงประชาชนโดยความหน้าด้านไม่มียางอายของเขา และคนโง่เขลาจะหลอกลวงโดยทำเป็นเคร่งครัดในศาสนา
ท่านศาสดามุฮัมหมัด (ศ็อลฯ)กล่าว่า
มนุษย์จะไม่สามารถเรียนรู้ได้ จนกว่าเขาจะตั้งใจเรียน และ ใครก็ตามที่แสวงหาความรู้เพิ่มเติม โดยไม่แสวงหาความเที่ยงธรรมเพิ่มขึ้นด้วยแล้วเขาก็จะมีแต่ยิ่งห่างจากอัลลอฮมากขึ้น
อุมัร บุตรของ อัล-ค็อฏฏอบ กล่าว่า
มีคนถามว่า แล้วผู้มีความรู้จะหลอกลวงได้อย่างไร?
คนที่เรียนที่ปาก แต่ใจและการกระทำนั้นคือผู้ละเลย
มีคนพูดกับ อบู ฮุรอยเราะฮว่า
ฉันต้องการความรู้ แต่ฉันกลัวที่จะต้องสูญเสียมันไป

จะเห็นได้ว่า อิสลามได้เรียกร้องต้องการความรู้ และการนำความรู้ไปสู่การปฏิบัติ เพราะความรู้ที่ปราศจากการนำไปใช้เหมือนกับต้นไม้ที่ไร้ผล

คัดลอกจากหนังสือ การศึกษาในอิสลาม
หน้า 26-31
โดย ศจ.ดร.มุฮัมหมัด อะฏียะฮ อัล อิบรอซี
แปลและเรียบเรียงโดย มุฮัมหมัด อมีน บินกาซัน

“คู่ชั๊วะ”พึงรู้ว่าการละหมาดนั้นคือ ซิเกร คือการอ่าน คือการเข้าเฝ้า คือการสนทนา จึงต้องกระทำด้วยหัวใจ(มโนกรรม) ซึ่งเมื่อกระทำอย่างถูกต้องและสมบูรณ์จะเกิดความเข้าใจ ความเคารพ ความเกรงกลัว ความหวัง และความละอาย โดยสรุปแล้วเมื่อรู้จักอัลลอฮ์มากขึ้นก็จะยิ่งมีความกลัวมากขึ้น และทำให้มโนกรรมมีส่วนร่วมกับพฤติกรรมมากขึ้น อันส่งผลให้เกิดความยำเกรงมากขึ้นนั่นเอง

เมื่อได้ยินเสียงอะซาน ควรให้หัวใจได้สำนึกว่าความโกลาหลของวันกิยามะฮ์ได้เริ่มขึ้นแล้ว ทั้งร่างกายและจิตใจเริ่มสะพรึงกลัว เพื่อเตรียมการตอบรับอย่างเร่งรีบ เพราะผู้ที่กระวีกระวาดรีบเร่งตอบรับเสียงอะซาน คือผู้ที่จะได้รับการเรียกร้องในวันกิยามะฮ์ด้วยความนิ่มนวล หากหัวใจยินดี มีความดีใจกับโอกาสที่จะได้เข้าเผ้าก็จะมีความยินดีและดีใจเหมือนเสียงเรียกในวันกิยามะฮ์ ด้วยเหตุนี้ท่านนะบี ศ้อลฯ จึงได้พูดกับซัยยิดินาบิล้าลว่า “จงทำให้ฉันมีความสุขกับการละหมาดเถิด โอ้บิล้าล” ทั้งนี้ก็เนื่องจากละหมาดเป็น “กุรรอตุอัยนี” ของท่านนะบี

ความสะอาดในการละหมาดก็คือ สะอาดหรือปราศจากสิ่งอื่นจากอัลลอฮ์ ด้วยประการฉะนี้เท่านั้น การละหมาดถึงจะเกิดความสมบูรณ์

แท้จริงตัวท่านนั้น เมื่อท่านได้ปกปิดเอารัตของท่านด้วยอาภรณ์ ดังนั้นอันใดกันเล่าที่ท่านจะนำมาปกปิดเอารัตภายใจของท่าน จึงต้องรักษามารยาทเมื่ออยู่ต่อหน้าอัลลอฮ์

พึงรู้ว่า อัลลอฮ์ทรงมองทั้งภายนอกและภายในของท่านอยู่ จึงต้องมีความนอบน้อมทั้งภายนอกและภายใน ลองพิจารณา หากท่านยืนอยู่ต่อหน้าองค์พระมหากษัตริย์ ท่านมีความรู้สึกอย่างไร ทั้ง ๆ ที่ระหว่างกษัตริย์กับพระเจ้านั้นแตกต่างกันมาก และเมื่อมีความเข้าใจดีแล้ว ก็ต้องไม่เป็นคนโกหก เมื่อกล่าวคำว่า “วัจญะฮ์ตุวัจฮี” ซึ่งแปลว่า ฉันขอพึ่งพา หรือฉันขอมอบ และเมื่อกล่าวว่า “หะนีฟัม มุสลิมัน วะมาอะนามินัลมุซริกีน” ซึ่งแปลว่า เป็นศาสนาที่เที่ยงแท้ บริสุทธิ์ และฉันไม่ใช่บรรดาผู้มีซิริก และเมื่อกล่าวว่า “อินนาซอลาตี วะนุซุกี วะมะห์ยะยาวะมะมาตีลิลแลฮ์” ซึ่งแปลว่า แท้จริงการละหมาดของฉัน การทำอิบาดะฮ์ของฉัน การมีชีวิต และการตายของฉัน ฉันขอถวายแด่อัลลอฮ์

พึงระวัง อย่าให้คำกล่าวต่าง ๆ นี้เป็นคำกล่าวที่โกหก มิฉะนั้นจะนำมาซึ่งความหายนะแก่ท่าน
ในตอนรูกั๊วะและสุหยูด ต้องมีสำนึกยอมรับในความยิ่งใหญ่และสวามิภักดิ์ ด้วยความรู้สึกแห่งตัวเองว่าต่ำต้อย คะนึงหาพระองค์ และต้องมีมารยาทนอบน้อมด้วยใจจริง ๆ


แท้จริงอัลลอฮ์ทรงรับทรงสนใจต่อผู้ละหมาด ตราบใดที่ผู้ละหมาดไม่ได้ผินความรู้สึกไปทางอื่น ดังนั้นท่านจงระวังอย่าให้ภายนอกและภายในของท่านผินไปอื่น และกล่าวว่า

แท้จริงบ่าวได้ละหมาด แต่ไม่ได้รับการบันทึกว่าได้ละหมาด ไม่ได้รับการบันทึกแม้เพียง 1/2 หรือ 1/3 หรือ 1/4 หรือ 1/5 หรือ 1/6 หรือ 1/10 ทั้งนี้เพราะการละหมาดนั้นจะถูกบันทึกเท่ากันกับที่สมองได้ละหมาดด้วยเท่านั้น

นักวิชาการกล่าวว่า การสุหยูดเพียงครั้งเดียวที่หวังความใกล้ชิดต่ออัลลอฮ์ อานุภาพแห่งสุหยูดนั้นหากความผิด(บาป) กระจายอยู่ทุกตัวบุคคลในบ้านในเมืองนั้น แน่นอนบาปทั้งหมดนั้นมลายสิ้น นั่นหากการสุหยูดนั้นสุหยูดด้วยใจสวามิภักดิ์ ไม่มีอารมณ์อื่นใดมาเกี่ยวข้อง และไม่มีสิ่งอื่นใดมาเป็นตัวแปร

แปลจากมาวอิซอตุ้ลมุมินีน หน้า 38-39
โดย อับดุลการีม วันแอเลาะ

คู่ชั๊วะ คือความสงบที่ก่อเกิดจากความเคารพ สงบทั้งกิริยา วาจา และจิตใจ เป็นการวิปัสสนาด้วยหัวใจในสภาพที่กิริยาเคลื่อนย้าย เพื่อแสดงความเคารพ สักการะต่ออัลลอฮ์ ซุบฮานะฮูวะตาอาลา 

เป็นการฝึกฝนการมีสมาธิในสภาพเคลื่อนไหว ซึ่งเกิดประโยชน์จริงในสภาพของความเป็นจริง ถือเป็นสมาธิที่ล้ำลึกมากกว่าการมีสมาธิที่ฝึกฝนหรือกำหนดขึ้นในสภาพนั่ง นอนหรือยืนอย่างหนึ่งอย่างใด แต่เพียงประการเดียว เพราะอิสลามต้องการให้เอาสมาธิไปใช้ในชีวิตจริง ไม่เพียงแต่มานั่งขัดสมาธิเท่านั้น เนื่องจากได้พิจารณาเห็นว่า การนั่งสมาธิอย่างเดียวจะทำให้อิริยาบถอื่นๆ ไม่มีสมาธิ   คู่ชั๊วะ เป็นงานของหัวใจ หัวใจเป็นนายหรือเป็นผู้บริหาร ผู้นำของอวัยวะทั้งหมดภายในร่างกาย คือหัวใจที่กำกับหัวใจดวงที่เป็นก้อนเนื้อนี้ มิใช่หัวใจที่คือก้อนเนื้อก้อนนี้

ท่านรอซูล ศ้อลลอลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม เห็นคนๆ หนึ่งละหมาดด้วยท่าทีที่ไม่สงบ ท่านกล่าวว่า หากหัวใจของเราสงบ ร่างกายก็จะสงบด้วย อัลลอฮ์ ซุบฮานะฮูวะตาอาลา ได้กล่าวไว้ในกุรอาน

قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُوْنَ اَلَّذِيْنَ هُمْ فِيْ صَلاَتِهِمْ خَاشِعُوْنَ المؤمنون 1-2

ความว่า “บรรดาศรัทธาชน ย่อมได้รับชัยชนะ ศรัทธาชนนั้นคือผู้ที่การละหมาดของพวกเขามีคู่ชั๊วะ (สงบ)”   อนึ่งในเรื่องผลตอบแทนของการละหมาดนี้ บางโองการกล่าวว่า

فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّيْنَ اَلَّذِيْنَ هُمْ عَنْ صَلاَتِهِمْ سَاهُوْنَ الماعون 4-5

ความว่า “เหวในขุมนรกจะประสพแก่บรรดาผู้ละหมาด ที่การละหมาดของพวกเขา พวกเขาเลินเล่อ”

จึงสรุปได้ว่า บางคนละหมาดแล้ว แต่ยังไม่เรียกว่าเขาละหมาด การละหมาดจึงต้องกระทำด้วยสมอง และหัวใจ มิใช่ด้วยเรือนร่าง หรือการแสดงออกด้วยพฤติกรรมแต่เพียงอย่างเดียว

ละหมาดคือ ความสุข ความสุขที่ไม่มีความสุขใดๆ เทียบเท่า ท่านนะบี ศ้อลลอลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวแก่บิล้าลว่า

يَابِلاَلُ أَرِحْنَا بِالصَّلاَةِ
ความว่า “โอ้บิล้าล จงทำให้เรามีความสุข ด้วยการละหมาด”

กับความสุขของการละหมาด ชาวสะลัฟยืนละหมาดจนนกกาเข้าใจว่า ตอไม้ สำหรับท่านอิหม่ามชาฟีอี ท่านละหมาดสุนัตหลังละหมาดอีชาสองรอกาอัตทุกคืน ด้วยการอ่านกุรอานหนึ่งจบ นั่นก็เพราะความสุขที่ได้รับจากการละหมาด ซึ่งท่านนะบี ศ้อลลอลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า

حُبِّبَ اِلَىَّ دُنْيَاكُمْ ثَلاَثٌ اَلطِّيْبُ وَالنِّسَاءُ وَقُرَّةُ عَيْنِيْ فِى الصَّلاَةِ

ความว่า “ดุนยาของท่านทั้งหลาย ฉันรักมันอยู่ 3 อย่างคือ กลิ่นหอม สตรี และความสุขที่ได้รับจากการละหมาด (ชี้ให้เห็นว่า ละหมาดเป็นเรื่องดุนยา)”

เราจึงควรแสวงหาความสุขที่ได้รับจากการละหมาด เป็นความสุขที่สุขที่สุด อมตะที่สุด หาได้ตรงนี้ ตรงที่ ที่มีเรา หาได้โดยไม่ต้องเสียเวลา ไม่ต้องเสียเงินเสียทอง หาได้ด้วยตัวเราเอง ที่ตัวเราเอง มันอยู่ที่ตรงนี้ อัลลอฮ์ ซุบฮานะฮูวะตาอาลา พระองค์ผู้ที่ด้วยสมองของเราคิด เราจักต้องรักมากกว่าสิ่งใดๆ พระองค์ให้โอกาสแก่เรา เพื่อให้เราได้อยู่กับพระองค์ ได้เข้าเฝ้าพระองค์ทุกวัน วันละ 5 ครั้ง รักเราพร้อมมอบความสุขให้แก่เรา แม้เราจะเป็นผู้ทรยศ ฟากฟ้าและแผ่นดินต่างตัสเบียะฮ์ แสดงความรักต่อพระองค์กันอยู่ตลอดเวลา มันต่างเจ็บใจที่มนุษย์บางคนเกลียดพระองค์ ไม่ปฏิบัติตามที่พระองค์สอนสั่ง ทรยศต่อพระองค์ มันเคยอาสาพระองค์ที่จะประชาทัณฑ์ผู้ทรยศต่อพระองค์ ทั้งนี้ก็ด้วยความรักของมันที่มีต่อพระองค์ พระองค์กลับไม่ยินดี ด้วยการบอกกับพวกมันว่า

لَوْ خَلَقْتُمُوْهُ لَرَحِمْتُمُوْهُ
ความว่า “หากพวกท่านให้บังเกิด (สร้าง) มัน แน่นอนพวกท่านต้องรักมัน”

กี่วัน กี่เดือน กี่ปีมาแล้วที่อัลลอฮ์ ซุบฮานะฮูวะตาอาลา ให้เวลาเพื่อการแก้ตัว บางคนมีอายุอยู่จนแก่ชรา แต่ก็ยังแก้ตัวไม่ได้ สงสารลูกหลานที่มีผู้เฒ่าอย่างนั้นจังเลย มีฮะดีษกุดซีย์กล่าวว่า

لاَإِلهَ اِلاَّ أَنَا اِذَا رَضِيْتُ بَارَكْتُ وَبَرَكَتِيْ لَيْسَتْ لَهَا نِهَايَةٌ وَاِذَا غَضِبْتُ لَعَنْتُ وَلَعْنَتِيْ تَبْلُغُ السَّابِعَ مِنَ الْوَلَدِ

ความว่า “ไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากฉัน เมื่อฉันยินดี ฉันก็จะเพิ่มพูน มอบบารอกัตให้ ซึ่งบารอกัตของฉันนั้นไม่มีจุดจบสิ้น และเมื่อฉันโกรธ ฉันก็กริ้ว ซึ่งความกริ้วของฉัน จะทอดไปถึงเจ็ดชั่วโคตร”

เป็นฮะดีษที่สะเทือนขวัญมาก เพราะเมื่อเราเลว ลูกหลานจะเลวไปถึงเจ็ดชั่วโคตรด้วยนั่นเอง ในทางกลับกัน หากเราเป็นคนดี ลูกหลานของเราก็จะดีตลอดกาล ไม่ว่าจะกี่ชั่วโคตรก็ตาม

ดุนยานี้แหละที่ทำลายคู่ชั๊วะ โดยเฉพาะอย่าลุ่มหลง อย่ารักมันด้วยหัวใจ เพราะสิ่งใดที่เรารักด้วยใจ เราจะกลายเป็นทาสของสิ่งนั้น ดังนั้นจงรักดุนยาด้วยอวัยวะส่วนใดก็ได้ แต่ต้องไม่ใช่ด้วยหัวใจ เพราะหัวใจมีไว้รักอัลลอฮ์ เป็นที่สถิตของอัลลอฮ์ ดังพระองค์ได้กล่าวไว้ในฮะดีษกุดซีย์ว่า

أَفْرِغْ قَلْبَكَ لاَنَّ قَلْبَكَ بَيْتِيْ أَسْكُنُ فِيْهِ

ความว่า “จงทำให้หัวใจของท่านว่าง เพราะหัวใจของท่านคือบ้านของฉัน ฉันพำนักอยู่ในนั้น”

โดย อาจาย์อับดุลการีม วันแอเลาะ


โอ้ลูกรัก! ไม่ทราบกี่วันกี่คืนและกี่เดือนที่เธอได้อดหลับอดนอนเพื่อทบทวนความรู้และอ่านหนังสือฉันไม่ทราบว่าอะไรเป็นเหตุ ที่ให้เธอเป็นเช่นนั้น หากเธอหวังเพียงเพื่อดุนยา เกียรติยศ ตำแหน่ง หรือเพียงให้โลกเชยชม ก็พูดได้เลยว่าเป็นเรื่องที่น่าเสียใจมาก แต่หากเธอทำไปหวังเพื่อที่จะสร้างสรรค์ชะรีอะฮฺ(หลักการ) ของท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลฯ) หรือเพื่อให้จริยธรรมของเธอนั้นสูงส่ง แน่นอนเป็นสิ่งที่น่ายินดียิ่ง

โอ้ลูกรัก! ขอให้เธอใช้ชีวิตตามที่เธอต้องการ แต่จงจำไว้เถอะว่าเราเกิดมาต้องตาย จงรักเถอะต่อคนที่เธอรัก แต่อย่าลืมว่าวันหนึ่งเธอก็จะต้องจากเขาไป จงทำเถอะในสิ่งที่เธออยากจะทำ แต่อย่าลืมว่าในทุกการกระทำนั้น จะได้รับผลตอบแทนอย่างคุ้มค่าที่สุด โอ้ลูกรัก! เธอได้รับอะไรบ้างจากการที่เธอได้ร่ำเรียนวิชาทางการแพทย์ กาพย์กลอน บทกวี จักรวาล วรรณกรรมและไวยากรณ์ นอกเสียจากว่าเธอได้หมดอายุไปอย่างไร้สาระ เท่านั้น หากเธอได้ลืมนึกถึงความยิ่งใหญ่ของอัลลอฮฺ จริงๆแล้ว ในคัมภีร์อินญีลได้ระบุไว้ว่า ท่านนบีอีซา (อะลัยฮิสลาม) ได้กล่าวว่า“ตั้งแต่วินาทีแรกที่ศพได้วางไว้บนหาบ จนถึงหลุมฝังศพ อัลลอฮฺผู้ทรงยิ่งใหญ่ได้ป้อนคำถามถึง 40 คำถาม 

คำถามแรกคือ “โอ้ บ่าวของเรา เจ้าได้ทำความสะอาดสายตาของสิ่งที่ถูกสร้างเกี่ยวกับตัวของเจ้าเป็นเวลาสิบๆปี แต่เจ้าไม่สามารถทำความสะอาดสายตาของเราแม้แต่นาทีเดียว และทุกๆวัน เราก็ได้เพ่งพินิจที่หัวใจของเจ้าพร้อมกับตรัสว่า เจ้าได้ทำอะไรเพื่อสิ่งอื่นนอกจากเราบ้างหรือเปล่า? ทั้งๆที่เจ้าได้รับความดีจากเรา ทำไมเจ้าทำเป็นหูหนวก เจ้าไม่ได้ยินหรือ?”

โอ้ลูกรัก! ความรู้ที่ไม่ได้ปฏิบัตินั้นเป็นสิ่งที่บ้า และการปฏิบัติที่ไม่ได้มาจากความรู้นั้นเป็นสิ่งที่งมงาย ดังนั้นขอให้รับรู้เถอะว่าความรู้อย่างเดียวไม่สามารถช่วยเธอให้หลุดพ้นจากสิ่งเลวร้ายได้เลย และไม่สามารถนำพาเธอไปสู่หนทางการเคารพภักดีต่อพระเจ้าเลย และในวันอาคิเราะฮฺก็ไม่สามารถปกป้องเธอให้พ้นจากนรกญะฮันนัมได้เลย ในเวลานี้ เธอไม่ปฏิบัติในสิ่งที่อัลลอฮฺให้ปฏิบัติและเธอยังละเลยเพิกเฉย แต่พอถึงวันอาคิเราะฮฺเธอก็จะพูดว่า “โอ้อัลลอฮฺ! ได้โปรดให้ข้าพเจ้า กลับไปยังโลกดุนยาอีกครั้งเถอะ แล้วข้าพเจ้าจะกระทำแต่คุณ งามความดี” คำตอบที่ได้มาก็คือ “โอ้ คนโง่! เจ้าจากมาจากที่นั่นแล้ว แล้วจะกลับไปอีกทำไม?”

โอ้ลูกรัก! ขอให้พวกเธอมีความตั้งใจ และความตั้งใจนั้นขอให้เป็นมงกุฎแห่งวิญญาณ ความพ่ายแพ้ขอให้เป็นแค่อารมณ์ใฝ่ต่ำ (นัฟซู) และความตายขอให้เป็นอาภรณ์ของชีวิต เพราะสถานที่ที่เธอจะพำนักอย่างยาวนานต่อไปคือกุโบรฺ เพราะสมาชิกในกุโบรฺนั้นได้เฝ้ารอเธอทุกนาทีและวินาที ในวันหนึ่งข้างหน้าเธอก็จะได้พบกับพวกเขา ขอให้เธอจงรอบคอบ อย่ากลับไปพบพวกเขาด้วยการไม่นำเสบียงอะไรไปเลย

ท่านอบูบักรฺ อัศศิดดิก (รอฎิยัลลอฮุอันฮฺ) ได้กล่าวว่า “ร่างกายนั้นเปรียบเสมือนกรงนกหรือคอกสัตว์ ฉะนั้นขอให้เจ้าจงพิจารณาว่า แล้วเจ้าจะอยู่ตรงส่วนไหน? ถ้าเจ้าคิดถึงนกตระกูลสูง แน่นอนตอนที่เราได้ยินเสียงกึกก้องประกาศในวัน กิยามะฮฺว่า ‘จงกลับไปยังพระเจ้าของเจ้าเถอะ แน่แท้ เจ้าจะได้บินไปถึงสุดยอดของสวรรค์’ ท่านเราะสูลุลลอฮฺ (ศ็อลฯ) ได้กล่าวถึง สะอัด บิน มาอัส ว่า อัรชฺของอัรเราะห์มานได้สะเทือนก็เพราะความตายของ สะอัด บิน มาอัส” ในอีกรายงาน วันหนึ่ง มีคนๆหนึ่ง ได้นำนมมามอบแก่ท่านหะสัน อัลบัศรี (รอฮิมะฮุลลอฮฺ) เมื่อท่านได้จับเหยือกแก้ว ท่านก็ได้สลบทันที และไม่ได้สติเป็นเวลานาน เมื่อท่านฟื้นขึ้นมามีคนถามท่านว่า “ทำไมท่านถึงเป็นเช่นนั้น?” ท่านก็ตอบว่า “ที่เป็นเช่นนั้นก็เพราะว่าฉันได้นึกถึงสภาพของชาวนรกที่ได้วิงวอนให้ชาวสวรรค์รินน้ำให้แก่เขาถึงแม้เพียงหยดเดียวก็ตามหรืออะไรก็ได้ที่อัลลอฮฺได้ประทานรุสกีแก่ชาวสวรรค์”

โอ้ลูกรัก! หากเธอคิดว่าความรู้ที่ปราศจากการปฏิบัติ (อามาล) นั้น เพียงพอแล้วสำหรับเธอ ซึ่งนั้นเป็นสิ่งที่สูญเปล่า เช่นเดียวกันกับคำประกาศของอัลลอฮฺก็คงจะสูญเปล่าเช่นกัน อัลลอฮฺได้ทรงตรัสเสมอว่า “มีผู้ขอหรือไม่? มีผู้ขออภัยหรือไม่และมีผู้ทำการเตาบัตหรือไม่?” ได้รับการรายงานว่ามีเศาะฮาบะฮฺของท่านนบีกลุ่มหนึ่งได้เอ่ยนาม อับดุลลอฮฺ อิบนุ อุมัร ให้ท่านนบีมูฮัมมัด (ศ็อลฯ) ฟัง ท่านก็ได้กล่าวว่า “ผู้ที่ประเสริฐที่สุดก็คือผู้ที่ละหมาดในช่วงกลางคืนและจงอย่านอนให้มากในช่วงกลางคืน เพราะถ้านอนมากจะทำให้คนๆนั้น จะอยู่ในสภาพที่ยากจนในวันกิยามะฮฺ”

คัดลอกจากหนังสือ “Mendidik anak beragama” ในส่วนคำสอนของอิมามฆอซาลีต่อลูกศิษย์ 
เขียนโดย ฮัจยี ฆอซาลี ฏอยยิบ 
แปลโดย สากีนะห์ บอซู
เกลาเนื้อหา  อิบนุซาการีย์ยา